Wat is een bottleneck in je PC?
Een bottleneck is het traagste onderdeel in een keten, en dat onderdeel bepaalt de snelheid van het geheel. Bij gamen draait het om twee spelers: de processor bereidt elk beeld voor (de spelwereld, de AI, natuurkunde en de opdrachten voor de videokaart) en de videokaart tekent het. Wie van de twee langer over een beeld doet, bepaalt je FPS. De ander wacht.
Elke PC heeft een bottleneck, want er zit altijd een onderdeel dat als eerste tegen zijn plafond loopt. Dat is geen fout. Het gaat erom of het verschil zo groot is dat je er FPS door laat liggen. In onze data zitten 73 videokaarten en 45 processors met een bruikbare score, en bij elke combinatie rekent de tool uit hoeveel van de videokaart je CPU ongebruikt laat.
Waarom maakt de resolutie uit?
Op 1440p tekent je videokaart 1,78 keer zoveel pixels als op 1080p, op 4K zelfs vier keer zoveel. Je processor merkt daar weinig van: de spelwereld en de AI zijn even zwaar, welke resolutie je ook kiest. Daardoor schuift de rem naar de videokaart zodra je de resolutie omhoog zet.
Een voorbeeld uit onze berekening: bij een Ryzen 7 9800X3D met een RTX 5090 laat de processor op 1080p ongeveer 34% van de videokaart liggen, op 1440p ongeveer 7% en op 4K praktisch niets.
Wanneer is een bottleneck niet erg?
Meestal. Onder de 5% noemen we het geen bottleneck: dat verschil valt binnen de marge van een schatting als deze en zie je niet terug in het beeld. Ook een flinke CPU-bottleneck kost weinig als je toch ruim boven de verversingssnelheid van je scherm blijft. Haal je 180 FPS in plaats van 220 op een 144 Hz-scherm, dan zie je geen verschil.
Lastig wordt het pas als je FPS mist die je wel wilt hebben, bijvoorbeeld in een competitieve shooter waar je 240 FPS of meer wilt halen. Meldt de tool dan een CPU-bottleneck, kijk dan eerst naar de processor. Meldt hij dat de videokaart de limiet is, dan zit je goed en is een snellere kaart de eerste stap.
Voorbeeldcombinaties uit onze data
De tabel hieronder gebruikt dezelfde berekening als de tool, op alle drie de resoluties. Het percentage is het deel van de videokaart dat de processor ongebruikt laat.
| Processor | Videokaart | 1080p | 1440p | 4K |
|---|---|---|---|---|
| Ryzen 5 7600 | RTX 5070 | In balans | GPU is de limiet | GPU is de limiet |
| Ryzen 5 5600X | RX 9070 XT | CPU remt ~28% af | In balans | GPU is de limiet |
| Core i5-12400F | RTX 5070 Ti | CPU remt ~21% af | In balans | GPU is de limiet |
| Core i3-12100F | RTX 5070 | CPU remt ~17% af | In balans | GPU is de limiet |
| Ryzen 7 9800X3D | RTX 5090 | CPU remt ~34% af | CPU remt ~7% af | GPU is de limiet |
| Core i5-12400F | RTX 5060 Ti | GPU is de limiet | GPU is de limiet | GPU is de limiet |
Zo rekenen we de bottleneck uit
De videokaart krijgt een score uit 3DMark Time Spy Graphics, de processor onze gaming-score uit de TechPowerUp-reviews (Ryzen 7 9800X3D = 100). We delen wat de videokaart aan beelden kan tekenen door wat de processor kan voorbereiden. Voor 1440p en 4K tellen we de videokaart zwaarder mee, omdat meer pixels meer rekenwerk zijn: de FPS daalt grofweg met het aantal pixels tot de macht 0,6.
Wat de tool niet weet: de game, je instellingen, DLSS of FSR, je RAM en je koeling. Chips zonder Time Spy-score of gaming-score staan niet in de lijst, in plaats van dat we er iets bij verzinnen. De videokaartscores zijn voor het laatst bijgewerkt op 10 juli 2026. Meer over onze werkwijze lees je bij hoe wij onderzoek doen.
Wat doe je met de uitslag?
Meldt de tool een CPU-bottleneck van meer dan 15%, kijk dan eerst naar een snellere processor, vaak samen met een nieuw moederbord als je van socket moet wisselen. Zit de videokaart aan zijn plafond, dan helpt een zwaardere kaart of lagere instellingen meer. Stel je een nieuwe PC samen, probeer combinaties dan uit in onze PC builder en controleer in de FPS calculator wat ze in jouw games opleveren. Op zoek naar een nieuwe kaart? Bekijk de actuele prijzen bij de videokaarten.
Veelgestelde vragen
Wat is een bottleneck?
Een bottleneck is het onderdeel dat de snelheid van het geheel begrenst. In een gaming-PC is dat meestal de videokaart. Bij een CPU-bottleneck wacht de videokaart op de processor, en haal je minder FPS dan de kaart aankan.
Hoe doe ik een bottleneck check?
Kies hierboven je processor, videokaart en de resolutie waarop je speelt. De tool laat zien hoeveel procent van de videokaart je processor laat liggen. Wil je het in een echte game nakijken, open dan een tool als MSI Afterburner: blijft je videokaart ruim onder de 90% belasting terwijl je FPS tegenvalt, dan remt waarschijnlijk je processor.
Is een CPU-bottleneck erg?
Niet per se. Onder de 5% merk je niets, en ook een grotere bottleneck maakt weinig uit zolang je boven de verversingssnelheid van je scherm blijft. Het is pas een probleem als je FPS mist die je wel wilt hebben, bijvoorbeeld in competitieve shooters.
Heb ik op 4K last van een CPU-bottleneck?
Vrijwel nooit. Op 4K tekent de videokaart vier keer zoveel pixels als op 1080p, waardoor de GPU bijna altijd de beperkende factor is. Een CPU-bottleneck merk je vooral op 1080p, met een snelle videokaart en een zwakkere processor.
Hoe nauwkeurig is deze bottleneck calculator?
Het is een indicatie, geen meting. We gebruiken één benchmarkscore per videokaart en één gaming-score per processor en kennen jouw game en instellingen niet. Verschillen van enkele procenten zijn ruis; een uitkomst als "CPU remt 25% af" wijst wel duidelijk de goede kant op.
